Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin’de devam eden Ulusal Halk Kongresi (NPC) kapsamında düzenlediği basın toplantısında, İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarını derhal durdurması gerektiğini vurguladı. Ancak bu kez açıklama sadece bir “itidal” çağrısıyla sınırlı kalmadı; Çin, kendi ulusal çıkarlarının tehdit edilmesi durumunda doğrudan müdahale seçeneğinin masada olduğunu ilk kez bu kadar net bir dille ifade etti.
1. Çin’in “Müdahale” Şartı: Tehdit Algısı
Pekin yönetimi, “Çin Halk Cumhuriyeti’nin egemenliğine, enerji güvenliğine ve bölgedeki vatandaşlarına yönelik oluşabilecek her türlü tehdit karşısında seyirci kalınmayacağını” belirtti.
-
Enerji Hattı: Hürmüz Boğazı ve petrol tesislerine yönelik saldırıların Çin ekonomisini doğrudan hedef aldığı vurgulandı.
-
Vatandaş Güvenliği: Tahran’da bir Çin vatandaşının hayatını kaybetmesi, Pekin’in askeri kartını göstermesinde kırılma noktası oldu.
2. “Orman Kanunlarına Dönülmesine İzin Vermeyeceğiz”
Wang Yi, ABD ve İsrail’in tek taraflı operasyonlarını eleştirerek, “Dünya, gücü yetenin haklı olduğu bir orman kanununa geri dönemez. İsrail’in saldırıları uluslararası hukukun açık bir ihlalidir,” dedi.
3. Piyasalar Çin’in Çıkışıyla Sarsıldı
Çin’in “müdahale” çıkışı, 9 Mart sabahı piyasaların açılışıyla birlikte jeopolitik risk primini zirveye taşıdı:
-
Petrol: Çin’in devreye girme ihtimaliyle Brent petrol 125 dolar seviyesine göz dikti.
-
Asya Borsaları: Şanghay ve Hang Seng endekslerinde askeri gerginlik korkusuyla sert satışlar gözlendi.
-
Savunma Hisseleri: Küresel çapta savunma sanayii devlerinin hisselerinde ani yükselişler kaydedildi.
Analiz: Çin Gerçekten Müdahale Eder mi?
Askeri analistlere göre Çin’in “müdahale” uyarısı, ilk etapta Basra Körfezi’ndeki donanma varlığını artırmak ve İran’a elektronik harp/istihbarat desteği sağlamak şeklinde tezahür edebilir. Ancak Pekin’in doğrudan muharip güç kullanma ihtimali, 2026’nın en büyük küresel risk senaryosu olarak masada duruyor.