EYT SON DAKİKA… Gerçekleşecek yasal düzenlemeyle 8 Eylül 1999’dan önce başlayanlardan 20 yılını dolduran kadınlar, çalışma hayatında 25 yılını dolduran erkekler yaş koşulu aranmadan emekli olabileceği iddia ediliyor.

EYT’DE YENİ DETAYLAR GELİYOR

Gerek hükümet yetkilerinin yaptığı bilgilendirmelerden gerekse kulislerden yansıyan haberlerden EYT düzenlemesiyle ilgili detaylar gelmeye devam ediyor.

İktidara yakınlıyla bilinen Sabah gazetesinde yer alan habere göre; yasal düzenlemeyle 8 Eylül 1999’dan önce başlayanlardan 20 yılını dolduran kadınlar, 25 yılını dolduran erkekler yaş koşulu aranmadan emekli olabilecek ve prime dayalı bir sistem getirilecek. Şartları tamamlayacak olanlar da kademeli emekli olacak.

Hizmet dökümünde son 2 bin 520 gün hangi statüden (Bağ-Kur, SSK, Emekli Sandığı) belirleyici olacak. EYT belirlenirken çeşitli kurumlardan sigortalı çalışanlar da değerlendirmeye alınıyor. Örneğin düzenleme işe başlangıç tarihi 1999 öncesi banka sandıklarında olanları da kapsayacak.

Bağ-Kur kapsamında işyeri açıp, şirket ortağı olup primlerini yatırmadığı için dondurulan günler yeniden kazanılabilecek. Geçmiş günlerini ihya edecek olanlar ihtiyaçları olan prim gün sayısı kadar asgari ücret üzerinden ödeme yaparak prim ekletebilecek.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT düzenlemesinde sona yaklaşıldığını söylemişti.

Haberin tamamı için: EYT’de erkeklere 25 yıl kadınlara 20 yıl koşulu iddiası!

Hükümet, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT’liler) için çözüm formülleri üzerinde çalışıyor. Peki EYT çalışmasında hangi seçenekler masada? En çok üzerinde durulan formül hangisi? Vergi Uzmanı Muhammet Bayram açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

GEÇİŞ SÜRESİ GETİRİLDİ

“4447 sayılı kanunla beraber 8.09.1999 ve öncesi için emeklilik şartları değiştirildi. Bu tarih ve öncesinde giriş yapanlar için kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl çalışma şartı vardı ve 5 bin ile 5 bin 975 prim gün sayısını tamamladılarsa emekli olabiliyorlardı. 09.09.1999 tarihi sonrasında kademeli yaş şartı getirildi. Burada kadınlarda 40 ile 58, erkelerde 44 ile 60 yaş arasında değişen kademeli geçiş süresi getirildi.

Ama şunu da belirtmek gerekiyor. Bağkur ve emekli sandıkları için 7 bin 200 prim gün sayısı emekli sandığı için 9 bin prim gün sayısı gerekiyordu. Bu kanun çıkmadan önce böyleydi. Sonra kademeli yaş şartı getirildi. 7 bin prim gün sayısı belirlendi.

‘23 YILDAN BERİ ÇÖZÜLEMEDİ’

Yani 09.09.1999 öncesi tüm sigortalı girişliler EYT’li aslında. EYT meselesinin sorun haline gelmesinin asıl meselesi şudur. Burada SSK, Bağkur, emekli sandığı 3 ayrı kurum 5 kanun var. Bu homojen yapının tek bir potada eritilmesi sorunu vardı. Tek bir çözüm yolu bulunamadığı için 23 yıldan beri çözülemedi. Bu sorun 99 ve öncesindeki sistemin sorunudur. Yani 90’lı yıllarda SSK sistemi karlı bir sistemken ve devlete borç verir hale gelirken, 1999’da SSK sistemi çöktüğü için çalışanların erken emekli olması istenmedi ve yaş şartı getirildi ki SSK sistemine ağırlık gelmesin.

Burada 3 ana model ve 5 farklı sistemden bahsediliyor. Öncelikle şunu belirtmek gerekiyor. Hukukun temel kanunları ve işleyişinde lehe olan kanun geriye yürür ama aleyhe olan kanun geriye yürümez. Burada bir düzenleme yapılması gerekiyorsa EYT’linin yaş şartına takılmadan emekli yapılması gerekiyor. Sayın Vedat Bilgin bu konu hakkında dosyalar önümüzdeki sırası gelince yapıyoruz dedi. EYT’liler için ilk defa çalışma grubu kuruldu. Sayın Vedat Bilgin “Biz çalışma bittikten sonra maliye bakanlığı bürokratlarıyla çalışacağız” dedi. Bunun anlamı şudur. Biz EYT’lilerin sorununu çözmek istiyoruz ama maliyetlere takılıyoruz.

‘1 MİLYON EYT’LİNİN MALİYETİ 42 MİLYAR TL’

47-50 yaş bandına takılan emeklilerin emekli edildiği düşünülürse 1 milyon kişi var. En düşük emekli maaşından emekli olurlarsa 1 milyon kişinin yıllık maliyeti 42 milyar TL’dir. Tabi ki devletin burada SGK sistemini finanse etmesi gerekiyor. Burada bir oran söz konusu. 1 çalışanın 2 emekliye bakması gerekiyor. Bizim oranımız 1.87’ye geriledi. Sigorta sisteminin maliyetleri ön plana çıkıyor. O yüzden 3 ana model var. Kısmi emeklilik, sürenin tamamlanması ve primin tamamlanması modelleri. Kısmi emeklilikte 7 bin prim gün sayısı değil de 3 bin 600 prim gün sayısını tamamlayanlar. Sürenin tamamlanmasında 20-25 yıl sigortalılık süresi var. Sürenin tamamlanması için borçlanma yapılabilir ancak bu riskli bir sistemdir. Sürekli ülkemizde daha öncelerde dövizle borçlanma, süper emeklilik yapıldı. Bu süper emekliliğin Hazine’ye çok olumsuz etkileri oldu.

ALMANYA VE FİNLANDİYA MODELİ HAKKINDA

Primin tamamlanması modelinde ise prim gününü tamamlamayanların borçlanarak bunu tamamlaması söz konusudur. Diğer formüllere bakarsak özellikle ortaya çıkan Almanya ve Finlandiya modeli var. Almanya modelinde kişinin emekliliğine kaç yıl kaldıysa her sene kesintisi söz konusudur. Finlandiya modeli var yine aynı şekilde kesinti olsun ancak kişi şartları tamamladığında kesinti ortadan kalksın.

‘SİGORTA PRİM KESİNTİLERİ DAHA AZ YAPILABİLİR’

Öneri olarak şu yapılabilir. Şu anda EYT’li olup da çalışmaya devam edenler mevcut. 3500 emekli maaşlarıyla bu enflasyonist ortamda geçinmek zor. Açlık sınırı 6 bin lira, yoksulluk sınırı 20 bin liraya çıktı. Yaşını bekleyip hala çalışanlar için emeklilik yapılır, çalışmaya devam edenler için sigorta prim kesintileri daha az yapılabilir. Ya da emekli olacaklar için de seni bugün emekli etmiyorum 5 yıl sonra emekli yapacağım ama daha sonra emekli yaptığımda emeklilik bağlama oranını yüksek tutacağım ve bu sayede emekli maaşın yüksek olacak denilebilir.

EYT DÜZENLEMESİNDE KADINLARDA 50, ERKEKLERDE İSE 52 YAŞIN DEĞERLENDİRİLDİĞİ BELİRTİLİYOR. BU MÜMKÜN MÜDÜR?

Avrupa’da şu anda 65 yaşında emeklilik söz konusu. Ortalama ömür süresi artıyor. Bu değerlendirilince erken yaşta emeklilik iş gücü piyasası için de olumsuzluktur. Erken yaşta emekli olan kişiler çalışmaya devam ediyor. Bu dolayısıyla yaşın erkene çekilmesi gibi durum EYT’liler için söz konusu değildir. EYT’linin sorunu yaş şartının ortadan kaldırılmasıdır. Bunun güçlü bir formül olduğunu düşünmüyorum.

EYT’LİLER EMEKLİ OLABİLMEK 5000 PRİM GÜNÜNÜ TAMAMLAMASI FORMÜLÜ DE MASADA. BİR BAŞKA FORMÜLDE İSE 5000 İLE 5975 GÜN PRİM ŞARTI BULUNUYOR. NASIL DEĞERLENDİRİRSİNİZ?

Şu anda EYT’lilerde emeklilik olacaksa eğer şu anki şartları karşılanması beklenecek. Kanunen 7 bin prim gün sayısı var. EYT mağduru olan vatandaşların 7 bin prim gün sayısını doldurması gerekiyor. Onu da nasıl öğrenecekler? SGK’nın sitesi var buraya kendi bilgilerini doldurup ne zaman emekli olabileceklerini görebilirler ayrıca e-Devlet sistemi üzerinde hizmet sürelerini öğrenebilirler eğer EYT mağduru vatandaşların bir eksik prim gün sayısı varsa eski çalıştıkları iş yerlerine gidip her çalıştığı iş yerlerinde çalışanların özlük dosyası bulunur bu dosyalara ulaşıp SGK sistemine dahil edilmelidir ki EYT bugün çıktığında bugünkü şartlar geçerli olduğu için mağdur olunmasın. Kadınlarda doğum borçlanması mevcut, süt izni mevcut bunları prim gününden saydırabilirler. Erkeklerde askerlik borçlarını saydırabilirler ve bu sayede emekliliğe hazır hale gelebilirler. Ben prim gününün aşağı çekilebileceğini düşünmüyorum. Prim gününün tamamlanma usulü bulunur, kişi borçlanarak tamamlar. Burada çalışma barışının bozulması söz konusudur.

PRİMİ ÇOK OLANLARIN DA YAŞ ŞARTI ARANMADAN EMEKLİ EDİLMESİ ÜZERİNDE DURULUYOR. SİZCE BU MÜMKÜN MÜ?

Evet bu en güçlü formüldür. Zaten burada önemli olan primin tamamlanmasıdır. Çünkü 1 çalışanın 2 emekliye bakma oranı var. Burada EYT’de maliyet önemli olduğu için Hazine’ye gelirin sokulması gerekiyor. Prim gün sayısının tamamlanması gerekiyor. Prim günü tamamlanarak yaş şartı aranmayabilir.”

Haberin tamamı için: Mağdurların bekleyişi sürüyor! İşte EYT için en güçlü formül

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili takvim işlemeye başladı. EYT konusunda çeşitli formüller üzerinde çalışılıyor. Bu çalışmaların ocak ayına kadar tamamlanması öngörülüyor. Meclis’te yasalaşma sürecinin ise ocak ayından sonraya kalması bekleniyor.

Kocaeli Haber #EYT –  Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT), yani emekli olmak için gereken prim sayısını doldurmalarına rağmen emekli olma yaşları gelmediği için emekli olamayanlar bir yıldan uzun süredir Türkiye’nin gündeminde.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, temmuz ayı başında yaptığı açıklamada, 3600 ek gösterge konusunun ardından sözleşmeli personel ve EYT sorununu çözeceklerini belirtmiş ve “Türkiye’nin her sorunu, çözülmesi gereken dosya olarak önümüzde duruyor. Bu (EYT), önümüzdeki dosyalardan, çözülecek şeylerden biri” ifadelerini kullanmıştı.

Daha sonra yapılan açıklamada ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda EYT’lilerin durumuyla ilgili çalışma grubu oluşturulduğu belirtildi.

EYT’liler, 8 Eylül 1999 tarihi ve öncesinde sigortalı çalışmaya başlayan kişilerden oluşuyor. Emeklilikte yaş koşulu getirerek emeklilik yaşını kademeli olarak artıran 4447 Sayılı Kanun 8 Eylül 1999 tarihinde yürürlüğe girdiği için, bu tarihten sonra çalışmaya başlayanlar EYT kapsamında yer almıyor.

4447 Sayılı Kanun’dan önce normal emeklilik için sadece sigortalılık süresi ve prim günü koşulu aranıyordu. 5000 prim gününü doldurmak şartıyla kadınlar 20, erkekler 25 yıl sigortalılık süresi ile emekli olabiliyordu. “Sigortalılık süresi”, sigortalı çalışmaya başlama tarihi ile emekli olunan tarih arasında geçen fiilen çalışılsın veya çalışılmasın toplam süreyi ifade ediyor. Örneğin 1 Ocak 1985 tarihinde çalışmaya başlayan bir kadın 5000 prim gününü doldurmuşsa 1 Ocak 2005’te, erkek ise 1 Ocak 2012 tarihinde emekli olabiliyordu. Yaşlarının kaç olduğuna bakılmıyordu.

Prim günü 5000’den az 3600 günden fazla olan kadınlar 50, erkekler ise 55 yaşında emekliliğe hak kazanıyordu. Bunlar da kısmi aylıkla emekli oluyorlardı.

8 EYLÜL 1999’DA YAŞ KOŞULU GETİRİLDİ

4447 Sayılı Kanun’la, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra çalışmaya başlayanlarda emeklilik yaşı 7000 prim günüyle kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirlendi. 8 Eylül 1999 tarihinden önce çalışmaya başlamış olanlara ise yaş koşulu getirildi ve prim günleri kademeli artırıldı.

Buna göre, sigortalı çalışmaya 9 Eylül 1999 tarihinde başlayan erkek 7000 prim günüyle 60 yaşında emekli olabilir iken, 8 Eylül 1999 tarihinde çalışmaya başlayan erkek 5975 prim günüyle 58 yaşında; 23 Kasım 1998 tarihinde çalışmaya başlayan erkek ise 5900 prim günüyle 57 yaşında emekli olabilecek.

TBMM’DE EYT’LİLER İÇİN HANGİ FORMÜLLER GÜNDEMDE?

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda EYT konusunda çeşitli formüller üzerinde çalışılıyor. Formüllerin her birinin maliyetine ilişkin etki analizi yapılacak. Bu çalışmaların ocak ayına kadar tamamlanması öngörülüyor. Meclis’te yasalaşma sürecinin ise ocak ayından sonraya kalması bekleniyor.

EYT konusu TBMM’nin de gündeminde yer alıyor. Son yıllarda CHP ve MHP milletvekillerince verilmiş kanun teklifleri bulunuyor. MHP İstanbul Milletvekili Arzu Erdem, CHP Uşak milletvekili Özkan Yalım ve CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in konuyla ilgili TBMM Başkanlığına sundukları yasa tekliflerinin ortak özelliği şöyle:

• Sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 ve öncesinde başlamak.
• 5000 prim günü ile kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresini doldurmak.
• Teklifin yasalaştığı tarihten itibaren 3 ay içinde başvuru yapmak.

Bu teklifler yasalaşmış olsa, sadece teklifin yasalaşıp yürürlüğe girdiği tarihte 5000 prim günü ve kadın ise 20, erkek ise 25 yıl sigortalılık süresini doldurmuş olan EYT’liler emeklilik hakkından yararlanabilecek; o tarihte bu koşulları tamamlamamış olanlar yararlanamayacak.

Önceki dönem CHP Afyonkarahisar Milletvekili Burcu Köksal’ın teklifi ise 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olan erkeklerde 7200, kadınlarda ise 5000 prim gününü doldurmuş olanların, yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 90 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurmaları halinde emekli olabilmelerini öngörüyor. Köksal’ın teklifi de sadece yasanın çıktığı tarihte gerekli koşulları yerine getirmiş olanların emekli olmalarına imkân sağlıyor.

Haberin tamamı için: EYT yasa teklifleri çözüm sağlar mı? İşte Meclis’teki EYT formülleri