İskoçya’da bir müzayede evi, Afrika kıtasındaki köleleştirme süreciyle doğrudan bağlantılı olan boyun kelepçelerini satışa sunma kararı aldığı için ‘kölelikten kar elde etmek’le itham ediliyor. Tartışmalara yol açan bu tarihi nesneler, geçmişin karanlık izlerini taşıyor.
The Guardian tarafından paylaşılan bilgilere göre, 19’uncu yüzyılın son evrelerinde Afrikalıların gösterdiği direniş ve Birleşik Krallık’ın müdahaleleriyle biten Doğu Afrika’daki Ummanlı ve Arap köle ticaretinde kullanılan kelepçeler, bu hafta sonu İskoçya’da açık artırmaya çıkarılacak.
Müzayedede Ne Satılıyor ve Değeri Ne Kadar?
1780 yılından kaldığı tahmin edilen bu tarihi parçalar, yaklaşık 1000 sterlin (yaklaşık 60 bin lira) değerleme ile ‘Tarihe Meydan Okuma’ başlıklı müzayedede yer alacak. Ülkenin antik kasabalarından biri olan Tain’de bu satışı gerçekleştirecek olan Cheeky Auctions yetkilisi Marcus Salter, temel gayelerinin “tarihle yüzleşilmesini sağlamak” olduğunu iddia etti.
Bu Satışa Kimler Karşı Çıkıyor?
Söz konusu ticaret girişimi geniş çaplı bir tepkiyle karşılaştı. Afrika’ya yönelik tazminat ödenmesi için oluşturulan partiler arası parlamento grubunun lideri, İşçi Partisi Milletvekili Bell Ribeiro-Addy, “Bu, insanların köle ticaretinden kâr elde etmeye devam etmesi anlamına geliyor” diyerek tepkisini dile getirdi. İskoçya Yaylaları’nda yaşamını sürdüren emekli avukat Nigel Murray ise sosyal medyada ilanı gördükten sonra Cheeky Auctions’tan ‘artık hiçbir şey satın almayacağını’ belirtti. Ayrıca 2024’te kölelik geçmişi bulunan bir fildişi bileziğe değer biçmeyi reddeden uzman Ronnie Archer-Morgan da bu tür objelerin kâr amacıyla pazarlanmasını eleştiren isimler arasında yer aldı.
Müzayede Evi Satışı Nasıl Savunuyor?
Marcus Salter, kelepçelerin 50 senedir babasının sahip olduğu bir bayi adına satışa sunulduğunu belirterek “Ne olursa olsun, bir yerlerden para kazanılacak” ifadesini kullandı. Kölelikle ilişkili olan maun ağacının sorunsuz bir şekilde alınıp satılmasından yakınan Salter, şunları kaydetti:
“Bence insanları şoke ederek gerçeği öğrenmelerini sağlamak önemli. Açık artırmada satmamıza izin verilmeyen bazı şeyler var. Bunu yapabileceğimizden emin olmak için satış yaptığımız platformla görüştük. Köle kelepçelerini ‘tarihi eser’ olarak değerlendiriyorlar, bu nedenle satabiliyoruz. Hiç tanımadığımız insanlar, bizi boykot edeceğini söyledi. Bizi bilgilendiren ve bizim de onları bilgilendirdiğimiz insanlar oldu. Bir de aynı fikirde olmayan ve asla gelmek istemeyenler var.”
Hukuki Bir Engel Var Mı?
Londra merkezli Wedlake Bell hukuk bürosunda görev yapan avukat Caecilia Dance, konuyla ilgili özel bir yasa bulunmadığını ifade ederek, “Satış tamamen yasal olsa bile travmayı metalaştırma riski var” yorumunda bulundu.
Modern Kölelik Verileri Dikkat Çekiyor
Günümüzde ‘köle tüccarları’ olarak adlandırılan yapıların geçmişe oranla 30 kat daha fazla gelir elde ettiği tahmin ediliyor. Mevcut verilere göre dünya üzerinde 40 milyon kişi ‘modern köle’ olarak tanımlanırken, son bir senede 10 milyon kişinin daha bu sürece dahil olmasıyla toplam sayının 46 milyona ulaştığı belirtiliyor.