Satürn’ün ünlü halkalarının nasıl oluştuğu ve en büyük uydusu Titan’ın neden gezegenden hızla uzaklaştığı soruları nihayet yanıt buldu. SETI Enstitüsü’ne göre, yaklaşık 500 milyon yıl önce yaşanan devasa bir uydu çarpışması, Satürn sisteminin bugünkü halini almasını sağladı. İşte bilim dünyasını heyecanlandıran keşfin detayları…
Gökbilimciler on yıllardır Satürn sistemiyle ilgili iki tuhaf durum üzerinde kafa yoruyordu. Birincisi, Satürn’ün 4,5 milyar yıllık yaşına kıyasla halkalarının neden bu kadar genç (yaklaşık 100-500 milyon yıl yaşında) göründüğüydü. İkincisi ise, devasa uydu Titan‘ın, gelgit teorilerinin öngördüğünden çok daha hızlı bir şekilde Satürn’den uzaklaşıyor olmasıydı. Kaliforniya’daki SETI Enstitüsü araştırmacıları, bu iki yapboz parçasını birleştiren kaotik bir senaryo ortaya koydu.
Yarım Milyar Yıl Önceki “Büyük Çarpışma”
Yeni simülasyonlara ve araştırmalara göre, Satürn’ün geçmişi sanılandan çok daha şiddetli olaylara sahne oldu. Bilim insanları, yaklaşık 500 milyon yıl önce, dinozorların Dünya’da henüz ortaya çıkmadığı bir dönemde, Satürn yörüngesinde devasa bir kozmik çarpışma yaşandığını öne sürüyor.
Teoriye göre, Satürn’ün en büyük uydusu olan Titan, o dönemde var olan başka bir büyük uyduyla şiddetli bir şekilde çarpıştı veya kütle çekimsel etkileşim sonucu o uydu parçalandı.
Gizem 1 Çözüldü: İkonik Halkaların Doğuşu
Bu devasa çarpışma veya parçalanma olayı, Satürn’ün yörüngesine inanılmaz miktarda buz ve kaya parçası saçtı. Parçalanan uydunun enkazı, Satürn’ün güçlü kütle çekimine kapılarak gezegenin etrafında bir disk oluşturmaya başladı. Zamanla bu enkaz diski düzleşerek ve yayılarak bugün teleskoplarımızla hayranlıkla izlediğimiz o muazzam Satürn halkalarını meydana getirdi.
Bu bulgu, halkaların neden gezegenin kendisinden milyarlarca yıl daha genç olduğunu açıklıyor; çünkü onlar nispeten “yakın” bir tarihte yaşanan bir felaketin kalıntıları.
Gizem 2 Çözüldü: Titan’ın Hızlı Kaçışı
Bu kozmik olay sadece halkaları oluşturmakla kalmadı, aynı zamanda Titan’ın kaderini de değiştirdi. Çarpışmanın yarattığı muazzam enerji ve kütle çekimsel “tekme”, Titan’ı mevcut yörüngesinden dışarı doğru itti.
Bu olay, Titan’ın neden bugün bile Satürn’den beklenmedik bir hızla (yılda yaklaşık 11 santimetre) uzaklaştığını açıklıyor. Titan, 500 milyon yıl önceki o büyük itişin etkisiyle hala dışarıya doğru göç etmeye devam ediyor.
SETI: “Satürn Sistemini Yeniden Yazıyoruz”
SETI Enstitüsü’nden araştırmacılar, bu senaryonun Satürn sisteminin mevcut dinamiklerini açıklayan en tutarlı model olduğunu belirtiyor. Bu keşif, dev gezegenlerin uydularının sakin ve durağan yerler olmadığını, aksine sistemlerinin yaşamları boyunca dramatik ve yıkıcı değişimlerden geçebileceğini gösteriyor. Satürn, o görkemli halkalarını geçmişteki şiddetli bir kayba borçlu olabilir.