Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), günümüzde küresel güvenlik sahnesinde vazgeçilmez bir kurum olarak konumlanırken, Türkiye bu yapının en kritik ve dinamik aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak olması ve NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip bulunmasıyla Türkiye, yaklaşık 3 bin personel, gelişmiş savunma kabiliyetleri ve kritik komuta görevleriyle ittifakın geleceğini şekillendiren ülkeler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin NATO Üyeliği: Tarihi Süreç ve Kore Savaşı’nın Rolü
NATO’nun kuruluşu, 4 Nisan 1949‘da Birleşmiş Milletler (BM) Şartı‘nın 51. maddesinde düzenlenen kolektif meşru müdafaa hakkı kapsamında, özellikle Sovyet tehdidine karşı bir savunma örgütü olarak gerçekleşti. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kaynaklarına göre, Türkiye‘yi NATO üyeliğine iten temel neden, Türk boğazları ile doğu vilayetleri üzerinde hak iddia eden Sovyetler Birliği‘nin oluşturduğu tehdidi dengeleme ihtiyacıydı. Türkiye‘nin ittifaka resmi katılımı ise Kore Savaşı‘nın ardından hız kazandı. 25 Haziran 1950‘de patlak veren Kore Savaşı‘na, BM çağrısına uyarak 25 Temmuz 1950‘de asker gönderme kararı alan Türkiye, ABD‘den sonra Kore‘ye kara kuvveti göndereceğini bildiren ilk ülke oldu. Kore Savaşı‘nda sergilediği başarılar, ABD‘nin Türkiye‘nin üyeliğini diğer müttefiklere önermesinde kilit rol oynadı.
Resmi Üyelik ve NATO’ya Artan Katkılar
Türkiye‘nin NATO üyeliği süreci, 16-20 Eylül 1951‘de Ottowa‘da yapılan NATO Bakanlar Konseyi toplantısında oy birliğiyle alınan davet kararıyla netleşti. Üyelik protokolü 17 Ekim 1951‘de imzalandı ve 18 Şubat 1952‘de 5886 sayılı Kanun’un kabul edilmesiyle Türkiye resmen NATO üyesi oldu. Bu tarihi anın ardından, 1 Mart 1952‘de dönemin Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü‘nün katıldığı NATO Lizbon Konferansı‘nda düzenlenen törenle General Eisenhower başkanlığındaki Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargahı (SHAPE)‘nda Türk bayrağı göndere çekildi. Türkiye, resmi üyesi olduğu tarihten bu yana NATO‘ya katkısını sürekli artırdı. NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye, Afganistan, Kosova, Bosna Hersek, Libya ve Irak gibi önemli görev ve misyonlara aktif destek verirken, diğer müttefiklerin aksine sürekli olarak terörle mücadele etmesiyle de ittifak içinde benzersiz bir konumda yer almaktadır.
